Ο Άγιος Ευστράτιος (Άη Στράτης) είναι ένα μικρό νησί του Αιγαίου, το οποίο βρίσκεται σε απόσταση 19 ναυτικών μιλίων νότια της Λήμνου. Έχει έκταση 43,3 τετραγωνικά χλμ. και πληθυσμό περίπου 250 κατοίκους, που διαμένουν στον ομώνυμο οικισμό. Διοικητικά υπάγεται στην Περιφερειακή Ενότητα Λήμνου της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου.
Η τοπική οικονομία του νησιού στηρίζεται κυρίως στην αλιεία και στην κτηνοτροφία και σε μικρότερο βαθμό στη γεωργία. Τα τελευταία χρόνια αξιοσημείωτη είναι και η προοδευτική ανάπτυξη του τουρισμού στο νησί.
Βασικός πυλώνας της στρατηγικής βιώσιμης ανάπτυξης του Αγίου Ευστρατίου είναι η αξιοποίηση των ΑΠΕ, δεδομένου ότι το απομονωμένο από το ηπειρωτικό και νησιωτικό δίκτυο ηλεκτρικό σύστημα του νησιού μέχρι πρόσφατα βασιζόταν αποκλειστικά σε αυτόνομο πετρελαϊκό θερμικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με σημαντικό περιβαλλοντικό και οικονομικό κόστος.
Συντεταγμένες: 39°34’09″N 25°00’09″E
Ο οικισμός του νησιού
Ο οικισμός και το νέο λιμάνι του Αγίου Ευστρατίου βρίσκονται στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού. Ο σημερινός οικισμός είναι σχετικά νέος, καθώς μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1968 εγκαταλείφθηκε σε μεγάλο βαθμό ο παραδοσιακός, αξιόλογος οικισμός και οικοδομήθηκε εκ νέου καινούργιος, με ενιαίο πολεοδομικό σχεδιασμό, στο μοναδικό εκτεταμένο πεδινό τμήμα του νησιού.
Ο νέος οικισμός χαρακτηρίζεται από ορθογωνική διάταξη του οδικού δικτύου, απλούστερη μορφολογική δομή των κτιρίων και μια αισθητική που διαφέρει από αυτήν του παλαιού παραδοσιακού οικισμού.
Μορφολογία, Φύση και Οικολογική Σημασία του Νησιού
Το έδαφος του νησιού είναι λοφώδες, με ενιαία κορυφογραμμή που εκτείνεται από Βορρά προς Νότο. Εκατέρωθεν αυτής σχηματίζονται δευτερεύουσες λοφοσειρές, ανάμεσα στις οποίες βρίσκονται κοιλάδες που καταλήγουν στη θάλασσα. Το έδαφος του νησιού χαρακτηρίζεται ως ορεινό με ηφαιστειογενή γεωλογική σύσταση.
Οι υψηλότερες κορυφές του νησιού είναι το Σημάδι (298 μ.), ο Άγιος Αλέξης και ο ροφήτης Ηλίας. Στην ανατολική και βορειοανατολική πλευρά οι λόφοι διακόπτονται από απότομους γκρεμούς, που καταλήγουν σε πεδινή ζώνη στις περιοχές Αυλάκι και Αλονίτσι, οι οποίες φτάνουν μέχρι το επίπεδο της θάλασσας. Αντίθετα, στη δυτική πλευρά οι λόφοι εναλλάσσονται με μικρές κοιλάδες, που καταλήγουν σε αμμουδερές ακρογιαλιές. Στο βορειοδυτικό τμήμα, μέσα σε κοιλάδα που εκβάλλει σε κλειστό κόλπο, βρίσκεται ο οικισμός του Άη Στράτη, όπου βρίσκεται και το λιμάνι του νησιού.
Το υψηλό επίπεδο διατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος, σε συνδυασμό με τη σημαντική οικολογική του αξία, καθιστούν το νησί ένα από τα καλύτερα διατηρημένα οικοσυστήματα του Αιγαίου. Το νησί, μαζί με τη γύρω θαλάσσια περιοχή και τις βραχονησίδες που το περιβάλλουν, αποτελεί τόπο κοινοτικής σημασίας και εντάσσεται στο δίκτυο Natura 2000.
Παρά την απουσία επιφανειακών τρεχούμενων νερών, το νησί διαθέτει άφθονες υπόγειες πηγές, οι οποίες συντηρούν το πλούσιο και ισορροπημένο οικοσύστημά του.
